JAKIE SĄ RODZAJE WIN?

Są dostępne prawie na każdej półce sklepowej i w restauracjach, występują w filmach i nie tylko. Wino znane jest ludzkości od prawie 3000 lat p.n.e., choć jego istnienie datuje się nawet na około 5500 lat p.n.e..

Nie każdy jest jednak świadom tego, ile rodzajów win występuje na świecie i na jakie kategorie je dzielimy, a są to:

• kolor
• zawartość cukru
• zawartość bąbli
• moc wina
• kraj pochodzenia
• odmianę winogron
• długość czasu spędzonego w beczce

Wszystkie te czynniki składają się dodatkowo na pewne gatunki win, o których też opowiemy w późniejszej części artykułu. Dodatkowo dowiecie się, jak sprawdzić rodzaj wina i jak czytać etykietę wina, aby zaczerpnąć z niej jak najwięcej informacji.

Mamy nadzieję, że nasz wpis będzie idealnym wstępem dla osób zaczynających swoją przygodę z winami oraz dobrym przypomnieniem dla miłośników win. :) Zacznijmy jednak od krótkiego, niezbędnego wstępu, czyli...

Czym jest wino?

Wino jest to napój alkoholowy wyprodukowany z winogron. Wstępnie z owoców tłoczy się sok, a następnie go fermentuje przy użyciu specjalnych drożdży. Część win po fermentacji dojrzewa w beczce lub butelce, jak np. francuski szampan (w butelce) lub hiszpańskie wina z oznaczeniem Crianza i wszystkie wina z napisem „reserva” na butelce (w beczce). Walory smakowe oraz zapach wina zależy głównie od terroir. Jest to unikatowy zbiór warunków, w których dojrzewają winogrona, czyli klimat, gleba, położenie winnicy/teren i wiele innych, w tym doświadczenie i praca winiarza. Każde wino ma swoje unikalne terroir.

 

Podział win ze względu na kolor.

Kolor wina to pierwsza rzecz, jaka rzuca nam się w oczy, biorąc butelkę do ręki. Patrząc na samą barwę wina, możemy się domyślić, jaki będzie miało ono smak, zapach i ogólny charakter. Tak też wyróżniamy 3 kolory win:

• białe
  
• czerwone
  
• różowe

Kolor wina zależy głównie od skórek winogron. Jak już wcześniej wspomnieliśmy, wpierw owoce są tłoczone. Tak powstaje moszcz, na który składa się sok i resztki winogron (pestki, skórki, szypułki). Za kolor wina odpowiada czas, przez jaki skórki są moczone w moszczu. Dlatego też zdarza się, że wino w białym kolorze powstało z czerwonej odmiany winogron. Najlepszym tego przykładem jest biały szampan, produkowany najczęściej ze szczepów chardonnay (biały), pinot noir (czerwony) i pinot meunier (czerwony).

 

Wina różowe również produkowane są z czerwonych odmian winogron, które są po prostu krócej moczone w soku. Istnieje przekonanie, że kolor ten pochodzi od zmieszania wina białego z czerwonym. Jednak takie działanie jest ściśle zabronione w wielu krajach. Jedynym przypadkiem prawnie potwierdzającym możliwość zmieszania win białych z winami czerwonymi w celu uzyskania wina różowego są oryginalne wina musujące. Mowa tu o przytoczonym ówcześnie francuskim szampanie, czy też hiszpańskiej Cavie.

 

Podział win ze względu na zawartość cukru.

Kolejnym czynnikiem mającym wpływ na rodzaj wina jest jego zawartość cukru. Podział ten jest wyznaczany za pomocą ilości cukru na litr wina, co znacznie ułatwia winiarzom ich oznaczanie. Warto jednak pamiętać, że często wino w odczuciu ma faktycznie troszkę przyjemniejszy lub słodszy smak niż podyktowane jest to na etykiecie i na odwrót. W przypadku win spokojnych, czyli tych bez bąbli, dzielimy je na:

• wytrawne (dry, sec);
• półwytrawne (medium dry, demi-sec);
• półsłodkie (medium sweet);
• słodkie (sweet, doux).

Inne oznaczenia znajdziecie na butelkach win musujących, takich jak Szampan, Cava i Prosecco, czyli:

• Naturalne (brut nature) – poniżej 3 g cukru na litr.
• Bardzo wytrawne (extra brut) – 0-6 g cukru na litr.
• Wytrawne (brut) – poniżej 12 g cukru na litr.
• Półwytrawne (extra dry, extra sec) – 12-17 g cukru na litr.
• Półwytrawne/półsłodkie (dry) – 17-32 g cukru na litr.
• Półsłodkie (medium sweet, demi-sec) – 32–50 g cukru na litr.
• Słodkie (sweet, doux) – powyżej 50 g cukru na litr.

 

Oczywiście liczby te mogą wam się wydawać magiczne. Prezentujemy tylko kryteria, według których winiarze ustalają rodzaje win. Dla Was najważniejsze powinno być zapamiętanie tego, że w przypadku win musujących „extra dry” oznacza wino półwytrawne, a nie mocno wytrawne! :)

Typy win, a odmiana winogron.

Rodzaje win zależą również od szczepów winogron użytych do ich produkcji. Owoce dzielimy na białe i czerwone. Każdy gatunek posiada swój unikatowy smak i nadaje winu zupełnie inny charakter w zależności od jego terroir. Wśród najpopularniejszych odmian winogron wymieniamy takie, jak:

Czerwone szczepy winogron

• Cabernet Sauvignon
• Merlot
• Primitivo/Zinfandel
• Pinotage
• Tempranillo
• Pinot Noir
• Sziraz/Syrah
• Malbec

Wina z czerwonych szczepów charakteryzują się cięższymi aromatami, jak świeże czerwone i czarne owoce leśne, owoce jagodowe – truskawki, wiśnie, śliwki, czekolada, kawa, lukrecja, suszone owoce, przyprawy korzenne. Posiadają piękne barwy w odcieniach rubinu, purpury, głębokiej czerwieni, wiśni, a nawet brązu.

 

Białe szczepy winogron

• Gewurztraminer
• Moscato
• Pinot Grigio
• Chardonnay
• Sauvignon Blanc
• Riesling

Natomiast wina z białych odmian winogron cechuje głównie lekkość i świeżość. Są pełne nut kwiatów, owoców cytrusowych, trawiastości i mineralności. W zależności od regionu produkcji i szczepu pojawiają się nuty owoców pestkowych, nugatu, płatków róż, ogórka, agrestu, marakuji, owoców egzotycznych i wielu innych.

 

Jak miejsce pochodzenia wpływa na rodzaj wina?

Może się wydawać, że Chardonnay z Francji wszędzie będzie smakować tak samo… Tu jednak popełnilibyśmy wielki błąd, ponieważ jak zaznaczamy od początku artykułu, każda winiarnia posiada swoje terroir. Tak też Chablis z Burgundii, czyli mocno trawiaste i wytrawne chardonnay, niczym nie przypomina Chardonnay z Langwedocji (słonecznego regionu Francji), pełnego słodkich nut owoców tropikalnych.

Każdy kraj posiada swoiste terroir, które zależy głównie od klimatu. W chłodniejszej temperaturze winogrona rozwijają się wolniej i posiadają mniej cukru resztkowego, co za tym idzie, dają bardziej wytrawne i stonowane wina. Pochodzą one głównie z Europy, czyli fachowo mówiąc Starego Świata. Do takich win zaliczamy:

• francuskie
• włoskie
• hiszpańskie
• polskie
• portugalskie
• gruzińskie
• niemieckie
• austriackie

 

Idąc w drugą stronę – winogrona, które rosną w wysokich temperaturach, nadają winom pełno słodkawych i owocowych aromatów. Takie też są Wina z Nowego Świata, czyli:

• nowozelandzkie
• australijskie
• kalifornijskie
• argentyńskie
• chilijskie
• z RPA

 

Inne rodzaje win.

Istnieje jeszcze kilka podziałów win, o których warto wiedzieć. Jednym z nich jest podział ze względu na zawartość bąbli w winie. Tak też wyróżniamy wina spokojne i wina musujące takie, jak Szampan, Cava, Prosecco, czy Moscato D’Asti. Więcej na temat win musujących możecie przeczytać w opisie podkategorii |WINA MUSUJĄCE|. :)

Wina możemy podzielić również ze względu na ich moc, czyli zawartość procentową alkoholu. Część win jest dodatkowo wzbogacana wysokoprocentowymi trunkami np. brandy. Ten rodzaj nazywamy winami wzmacnianymi. Najpopularniejsze z nich to Porto, Sherry i Madera. Ważnym kryterium, mającym wpływ na charakter wina jest również czas spędzony w beczce. Wiele krajów ma swoje własne klasyfikacje, jak np. Hiszpania, oparte właśnie na długości dojrzewania wina. Wyróżniamy następujące rodzaje win hiszpańskich:

• Joven – młode wino, które nie dojrzewa w beczce.
• Roble – wina te dojrzewające w beczce krócej niż crianza i nie spełniają jej wymogów.
• Crianza – wino to musi dojrzewać co najmniej 24 miesiące w tym 6 miesięcy w beczce dla win hiszpańskich czerwonych lub w przypadku win białych i różowych minimum 12 miesięcy w tym również 6 miesięcy muszą przeleżeć w beczce.
• Reserva – wina te muszą dojrzewać przez minimum 3 lata w tym przez 12 miesięcy w beczce (wina czerwone) lub co najmniej 2 lata w tym 6 miesięcy w beczce (wina różowe i białe).
• Gran reserva – najdłużej dojrzewające wino. Zależność dla win czerwonych to co najmniej 5 lat w tym 1,5 roku w beczce, natomiast w przypadku win białych i różowych są to 4 lata w tym pół roku w beczce.
  

 

Jak czytać etykietę wina?

Poniżej przedstawiamy Wam uproszczoną listę 6 elementów znajdujących się na etykiecie wina, na które powinniście zwrócić uwagę.

1. Kraj i region.

Większość win posiada te informacje na górze lub na dole etykiety. Jeśli kraj ten jest nieoczywisty, najpewniej producent podał region winiarski. Dlatego też widząc na etykiecie dziwną nazwę jak w przypadku wina Ironstone Reserve Old Vine Zinfandel, czyli „Lodi”, nie musicie się martwić, nikt raczej przez noc nie utworzył nowego Państwa. :) Jest to jeden z kalifornijskich regionów produkcji win. Taki sam zabieg możecie zauważyć na większości francuskich win. Jeżeli nie jesteście pewni co do pochodzenia wina, możecie udać się po poradę do naszych wyspecjalizowanych doradców. :)

 

2. Nazwa i/lub producent.

Podobnie jak kraj i/lub region wina, nazwa producenta będzie również widoczna z przodu etykiety na większości butelek. Jeśli nie jesteście zapalonymi maniakami wina, raczej nie będzie to miało dla was znaczenia. Każdy producent posiada jednak swoje własne doświadczenie i umiejętności w produkcji win, więc jeżeli zasmakuje Wam jakieś wino, warto popróbować również innych z gamy danej winiarni. :)

3. Odmiana winogron.

Na butelce wielu win wyraźnie widać odmianę winogron użytą do ich produkcji. Oczywiście, w zależności od szczepu, wskaże nam to wstępne nuty degustacyjne i głębię wina jakiej możemy się spodziewać. Jeśli na etykiecie nie widzicie wypisanych szczepów winogron, być może producent użył mieszanki odmian. W takim przypadku musimy wrócić do punktu powyżej, czyli nazwy wina. Dzięki temu możecie się zorientować, jakie winogrona zostały użyte do produkcji danego wina, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym regionie.

Najpopularniejsze gatunki win to Chianti (szczep Sangiovese), Amarone (szczepy Corvina, Rondinella, Molinara), Barolo (Nebbiolo), Prosecco (Glera/Prosecco), Szampan (Chardonnay, Pinot Noir, Pinot Meunier) i wiele innych.

 

4. Rocznik.

Zwróćcie uwagę czy na etykiecie wina znajduje się rok produkcji. Jeżeli tak to mówimy o winu rocznikowym tzw. vintage. Wskazuje on rok, w którym zebrano winogrona do produkcji danego wina. Smak win rocznikowych zmienia się z roku na rok. Burza podczas żniw lub grad może zmienić obiecujący rocznik w po prostu niedobre wino.

Szampany i Porto typu Vintage wypuszczane są tylko w najlepszych latach, więc samo istnienie rocznika jest oznaką produktu lepszej jakości. Jednymi z takich produktów są Dom Perignon Vintage Brut i Taylor’s Vintage Port.

 

5. Poziom alkoholu.

Na każdej butelce wina znajduje się jego zawartość alkoholu. Po niej możemy chociażby wywnioskować czy mamy do czynienia z klasycznym winem czy winem wzmacnianym.

6. Wytrawność i kolor.

Dodatkowo na etykietach win znajdziecie informacje o ich wytrawności i kolorze. Jak rozróżnić wytrawność wina pisaliśmy w akapicie powyżej „Podział win ze względu na zawartość cukru”.

Mamy nadzieję, że dzięki temu artykułowi biorąc do ręki butelkę wina będziecie mniej więcej wiedzieli z czym to się je. :) Jeżeli dalej nie będziecie pewni jakie wino wybrać możecie poprosić o pomoc naszych fachowców, którzy zawsze Wam chętnie doradzą.